Пра тое, што гавораць у школах Беларусі пра вайну ва Ўкраіне, распавялі чытачы Zerkalo.io.
Вучні і іх бацькі паведамілі выданьню пра нэгатыўныя выказваньні настаўнікаў у адрас Украіны. Такі выпадак апісала чытачка, дачка якой вучыцца ў старэйшых клясах гімназіі № 7 Менску. Паводле яе, адзін з настаўнікаў гісторыі на ўроку казаў дзецям, што «ва ўсім вінаватыя амэрыканцы, і таму „добрай“ Расеі прыйшлося рабіць зачыстку ад нацыяналістаў».
Але самі дзеці да такіх выказваньняў паставіліся скептычна — жанчына піша, што «і так усё ўсё разумеюць».
Падобную размову завялі ў яшчэ адной школе ў Дзяржынскім раёне. Там, піша чытач, клясная кіраўніца расказвала дзецям, што ва Украіне праводзіцца спэцыяльная аперацыя, а не вайна, і што «Ўкраіна напала на Беларусь і Расею, а мы проста абараняемся».
Адзін з вучняў ня вытрымаў і запярэчыў настаўніцы, што ўсё насамрэч наадварот. Такі пункт гледжаньня, распавёў суразмоўца, аказаўся папулярным — у адказ на словы настаўніцы «ківалі галавой» усяго некалькі чалавек.
У адной зь гімназіяў Горадні пра вайну ва Ўкраіне дзецям, паводле чытачоў, расказваў кіраўнік вайскова-патрыятычнага выхаваньня. Як піша чытачка, ён казаў старшакляснікам, што «Ўкраіна ня мае незалежнасьці і ня мае сувэрэнітэту», «ЗША пастаянна правакуе Расею», і наагул «трэба сказаць дзякуй нашаму ўраду за тое, што ў іх усё добра і яны не панікуюць».
Такую прамову, перадае суразмоўца з словаў сваёй дачкі, вучні амаль ня слухалі — усе «сядзелі» ў тэлефонах.Развагі аб вайне закранулі і каледжы. Як расказаў навучэнец Магілёўскага дзяржаўнага палітэхнічнага каледжу, там пра ўсё гэта гаварылі на асобным факультатыве, які называецца «Дасьледаваньне гуманітарнага права».
Ён зьявіўся зусім нядаўна — першыя заняткі былі 18 лютага. Тады, піша чытач, казалі, якая Ўкраіна дрэнная, запэўнівалі, што Расея ніколі на яе не нападзе, апавядалі, «які там зараз робіцца жах» і «як бамбяць ЛНР і ДНР».
Яшчэ з тэзісаў: «улада ва Ўкраіне гэта толькі прыкрыцьцё, насамрэч усім кіруе Захад».
На другім факультатыве, калі вайна ўжо ішла, рыторыка захавалася, піша чытач: спачатку крыху сказалі пра тое, што расейскія войскі бамбяць толькі вайсковыя аб’екты Украіны, а потым уключылі паўтарагадзінны фільм каналу «Россия-24» — «Украіна ў агні».
Рэакцыя навучэнцаў была такой жа, як і ў іншых падлеткаў, — усе проста «сядзелі» ў тэлефонах, кажа суразмоўца. А вось у адной з школаў Пінску думкі настаўнікаў падзяліліся, піша чытач.Ён вучыцца ў старэйшых клясах гэтай школы і расказвае, што большасьць пэдагогаў не апраўдвае Расею — кажуць, што ў тым, што адбылося, «вінаватыя ўсе» і што «страшна, калі Беларусь уцягнуць у вайну». Да таго ж, цьвердзіць школьнік, часьцей за ўсё такія размовы пачынаюцца з ініцыятывы саміх падлеткаў — ім цікавая думка настаўнікаў.
Суразмоўца прыводзіць толькі адно нэгатыўнае выказваньне ў адрас Украіны: паводле яго, адзін з пэдагогаў казаў, што яна «вінаватая ў вайне, бо парушала Менскія пагадненьні, бамбуючы Данбас 8 гадоў». Ёсьць і адваротныя выпадкі, калі настаўнікі падтрымліваюць Украіну і адкрыта гавораць пра гэта дзецям. Напрыклад, у адной з гімназіяў Менска 24 лютага, піша чытачка, падчас уроку настаўніца расказала дзецям аб пачатку вайны, падкрэсьліўшы, што Расея напала на Ўкраіну.
Яшчэ адна чытачка, маці якой працуе ў адной са школаў Горадзенскай вобласьці, расказала, што перад кожным урокам яна праводзіць хвіліну маўчаньня:
«Давайце памаўчым за дзетак Украіны, якія сёньня не пайшлі ў школу, якія хаваюцца ў сховішчах, за загінулых жыхароў». У клясах малодшыя дзеці часта не разумеюць, працягвае суразмоўца, у старэйшых — апускаюць галовы. Некаторыя школьнікі плачуць — у многіх сваякі ва Ўкраіне. Да таго ж жанчына рэгулярна расказвае дзецям аб ходзе вайны — без узгадненьня з адміністрацыяй. Некалькі беларускіх настаўнікаў паведамілі нам, што ўказаньняў праводзіць нейкія інфармацыйныя гадзіны наконт вайны ва Ўкраіне пакуль не было: «Хутчэй за ўсё, ім (упраўленьням адукацыі) яшчэ не да гэтага, усе былі занятыя рэфэрэндумам», — лічыць настаўніца.
Напад Расеі на Ўкраіну
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе па просьбе груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах абласьцей. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб'екты, расейцы пачалі бамбаваць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фотаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяр масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый у Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якія Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 3 верасьня ўкраінскі брыгадны генэрал Аляксандар Тарнаўскі заявіў, што Ўзброеныя сілы Ўкраіны прарвалі першую лінію абароны на запароскім кірунку, на якую расейцы выдаткавалі больш за ўсё рэсурсаў.
- У канцы 2023 і на пачатку 2024 расейцы працягвалі масавыя абстрэлы ўкраінскіх гарадоў: Дніпры, Кіеве, Харкаве, Адэсе і іншых месцах дзясяткі людзей загінулі і атрымалі раненьні. Украінскі бок у адказ абстрэльваў расейскі Белгарад, некалькі чалавек загінулі. Узброеныя сілы дзьвюх краін рэгулярна атакуюць падкантрольныя адна адной тэрыторыі бесьпілётнікамі.
- Агулам з пачатку 2024 году ўкраінскія дроны пашкодзілі 18 расейскіх НПЗ, што прывяло да скарачэньня вытворчасьці амаль на 14%. У сакавіку былі атакаваныя такія абʼекты, як Разанскі НПЗ «Раснафты» і завод «Лукойла» ў Кстове ў Ніжагародскай вобласьці. Абодва ўваходзяць у топ-10 найбуйнейшых НПЗ Расеі і забясьпечваюць бэнзінам Маскву.
- 6 жніўня 2024 году Ўкраіна пачала апэрацыю ў Курскай вобласьці. 19 жніўня прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі заявіў, што пад кантролем Украіны ў ходзе апэрацыі Ўзброеных сілаў Украіны знаходзяцца 92 паселішчы Курскай вобласьці Расеі. Галоўнакамандуючы Ўзброенымі сіламі Ўкраіны Аляксандар Сырскі ўдакладніў, што такіх населеных пунктаў 82. Улады Ўкраіны заявілі пра стварэньне ваенных камэндатураў і арганізацыі перадачы «гуманітарнай дапамогі ў населеныя пункты, якія знаходзяцца пад кантролем Украіны». Экспэрты Інстытуту вывучэньня вайны, прааналізаваўшы заявы і відэаматэрыялы з геалякацыяй, выказалі меркаваньне, што Ўкраіна кантралюе ў Курскай вобласьці ня ўсю тэрыторыю ў заяўленых межах прасоўваньня.
- 16-18 жніўня ўкраінскія сілы падарвалі тры масты, якія мелі стратэгічнае значэньне для матэрыяльна-тэхнічнага забесьпячэньня групоўкі расейскіх войскаў ва Ўкраіне і вайсковай авіяцыі, якая базуецца ў Курскай вобласьці.
- 17 лістапада Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Прэзыдэнт ЗША абнавіў свае патрабаваньні да эўрапейскіх краінаў-сяброў NATO павялічваць выдаткі на абарону. Таксама палітык заявіў, што хоча, каб Украіна дала Злучаным Штатам кантроль за сваімі радовішчамі рэдказямельных выкапняў у абмен на фінансавую падтрымку яе ваенных дзеяньняў супраць Расеі.
- У ноч на 14 лютага Расея бесьпілётнікам атакавала Чарнобыльскую АЭС, на саркафагу над разбураным у 1986-м пры чарнобыльскай катастрофе энэргаблёку пачаўся пажар, які ня могуць патушыць некалькі дзён.
- 12 лютага 2025 Трамп пагутарыў па тэлефоне з Пуціным, і 18 лютага 2025 году ў Эр-Рыядзе (Саудаўская Арабія) пачалася двухбаковая сустрэча з удзелам дзяржаўнага сакратара ЗША Марка Рубіё і кіраўніка МЗС Расеі Сяргея Лаўрова. Украіна на перамовы не запрошаная. Перад гэтым у Мюнхэне (Нямеччына) і Парыжы (Францыя) адбыліся, адпаведна, канфэрэнцыя па бясьпецы і саміт вядучых краінаў ЭЗ, але на іх так і ня выпрацавалі пляну доўгатэрміновай падтрымкі Ўкраіны. Акрамя таго, Вугоршчына — сябра Эўразьвязу, NATO і пры гэтым ляяльная да Расеі — дыстанцыявалася ад абмеркаваньня далейшай вайсковай дапамогі Кіеву, абвінаваціўшы іншыя краіны ў падбухторваньні далейшай вайны.
- Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.