Блогі / Пятро Садоўскі

Пра абсурд, веру і давер

07.01.2008 12:49
Пятро Садоўскі


На пачатку сваіх запісаў на блогу “Свабоды” я дакляраваў сам і заклікаў сяброў-беларусаў дарэчна карыстацца беларускім словам, паводле сутнасьці ды існасьці зьявы, пра якую мы гаворым. Кшталту таго, як мы лексычна слушна даводзім: “Рэч у тым, што …”. Карыстаючыся такой моўнай фігурай, мы дакляруем, што будзем выкладаць сваё бачаньне на прадмет ці зьяву па сутнасьці і без суб’ектывізму. Ужываючы, напрыклад, выраз “справа ў тым, што …”, мы выходзім на іншы ўзровень разважаньняў – выкладаем зьнешні зьбег абставінаў.

Засвоіўшы фармальна беларускую (дзе няма лексычнай кадыфікацыі) і прыблізна расейскую мовы і валодаючы фрагмэнтамі мультыкультуральных ведаў (замежная філязофія, сацыялёгія, тэорыя бізнэсу і г. д.) мы, нават тыя, хто лічыць сябе гуманітарна зацікаўленым – я не ўжываю словы “эліта” ці “інтэлігенцыя” – лёгка і без сумневу ў межах аднаго прадмета гаворкі пераскокваем з аднаго ўзроўню лёгікі на суседні, хапаем адно слова з адной мовы, потым з другой, пазычаем сацыялягічны ці філязофскі тэрмін (ня сэнс!) дзе-небудзь у Амэрыцы, працягваем праз расейскі modus vivendi і моўныя штампы, садзім на сваю глебу, палемізуем … І нярэдка прыходзім да абсурдных высноваў.

***

Паставіўшы ў загаловак побач словы “абсурд” і “вера”, я ня меў на мэце разважаць у калядныя ды “крывыя вечары” пра тэртуліянаўскае сredo, quia absurdum est. Падумалася пра зямное: дзяржаву, дэмакратыю, масмэдыі, навуковыя дасьледаваньні. У дзяржаўным фармаце абсурду – хоць яндоўкай сёрбай. Кліпы, кліпы, кліпы абсурду. Начальник БТ Зімоўскі, якому чытачы “Нашай нівы” некалі прысвоілі тытул “ганаровы крумкач”, уганараваны мэдалём Францыска Скарыны… Любімец публікі, Калдун-малодшы, што вядзе на БТ “Один против всех”, пытаецца ў гульца: “Какой режиссёр отечественного кинемотографа поставил фильм “Морозко”? (Перад гэтым палова залы ня ведала, што такое батлейка)… Расейскі доктар, які важыць кілаграм 120, на тэлеканале, што без купюр рэтрансьлюецца на Беларусь, разважаючы пра тлустае, скаромнае і выпіўку, раіць маладым перад Новым годам і Калядамі: “Когда идете на ночь в гости, берите с собой несколько упаковок панкреатину и презервативов”… Гэтыя прыклады абсурду і публічнага цынізму лёгка прачытваюцца.

Аднак адносна пары “вера – давер” я б хацеў паразважаць пра глыбока схаваны абсурд. Слова “вера” я ўжываю тут у тэалягічным сэнсе. Журналісты, у тым ліку і свабодаўскія, ахвотна ўжываюць дзеяслоў “верыць” з размытай сэмантыкай. Апытваюць людзей на вуліцах у тэматычнай рубрыцы “У што я веру?”. Зянон Пазьняк кажа, што верыў і верыць у Бога і сьветлую будучыню Беларусі. Мінак каля цырку верыць у каханьне, прадавачка на Камароўцы – што дзеці выйдуць у людзі. Слухач з Брэсту – верыць Богу, а ня ў Бога

Выгнаны зь Беларусі Інстытут сацыялягічных дасьледаваньняў прафэсара Манаева правёў апытаньне пра тое, каму грамадзяне Беларусі больш давяраюць: прэзыдэнту, апазыцыі, войску, царкве, мэдыям…? Атрымалі адказ: царкве. Тут запаўзае ў мяне разумова-эмацыйны дыскамфорт. На жаль, анкету сацыёлягаў я ня бачыў, як дакладна там гучалі пытаньні ня ведаю. Адно зразумела, прафэсар Манаеў ня першы, хто праводзіць апытаньне пра давер грамадзкім інстытутам. Такое робяць шмат у якіх краінах. Але ж там царква – свая, нацыянальная. Хрэстаматыйны прыклад – каталіцкая царква ў Польшчы. У манаеўскім выпадку мае месца, на мой погляд, неразьмежаваньне дзьвюх рэчаў: Бог, Царква як агульныя паняткі і беларуская царква як складнік беларускага грамадзтва. Наколькі я чуў самога Манаева, чытаў папулярныя публікацыі ягонага Інстытуту, мне здалося, што яны фармулююць Беларусь як сувэрэнную дзяржаву. Але ж якая царква, акрамя хіба незарэгістраванай аўтакефальнай, як цяпер кажуць, артыкулявала сябе ў казанях, зваротах да вернікаў як выразьнік беларускіх інтарэсаў? Касьцёл на Беларусі, больш-менш прыхільна ставячыся да беларускай мовы ды імплікуючы дэмакратыю і талеранцыю вуснамі лепшых прадстаўнікоў кшталту Тадэвуша Кандрусевіча, – яшчэ не беларуская царква. Нашы спрэс рускамоўныя ды прагматычныя баптысты – яны што, пратэставаць супраць нашага умаскоўленьня будуць? Пра РПЦ – я маўчу. Тут 99-адсоткавы цэзарапапізм.

І паводле лукашэнкаўскіх сацыёлягаў зараз большасьць грамадзян РБ – за сваю дзяржаўнасьць. Дык якой жа царкве давяраюць беларусы? Той, што абрабаваных пэнсіянэраў, чарнобыльцаў ды “аўганцаў”, што жывата свайго дзеля дзяржавы не бераглі, нават словам ня ўцешыла? Той, што плачу мацярок ды жонак зьніклых палітыкаў не пачула? Той, што лядовыя палацы ды капліцы ў вайсковых гарадках амапу кадзілам сьвеньціць? Той, што супраць татальнага грэху лжэсьведчаньня ЦВК ды цынізму БТ голасу не падае? Мусіць, сацыёлягі нешта пераблыталі.

Паняткі Бог, царква, вера, давер для нашага змардаванага дзяржавай народу – што чорна-белае маніхейства. Дзяржава – зло. Бог і царква – дабро. Беларусы любяць Бога і давяраюць Царкве як правадніку боскага слова. Нашай калядзяржаўнай царкве можна давяраць толькі як віртуальнаму субстытуту Хрыстовай Царквы. Адна надзея на нэафіцкую харызматыку Севярынца... Тут я трошкі іранізую.

Калі царква нясе сапраўды слова Хрыста і жыве паводле Хрыста, ставіць пытаньне пра давер да яе – абсурд. Хто прыйшоў да веры, той карыстаецца Хрыстовай лёгікай: па пладах спазнаеце ісьціну (Мац. 7, 16). Давер да абсалютнай ісьціны заўсёды павінен быць 100%. Сапраўднай царкве нельга не давяраць, як нельга не любіць чыстае паветра і дасканалы сьпеў.

 
 
Вы хацелі б выказацца?
Імя *
Горад
E-mail
Камэнтар *
Перш чым камэнтар будзе пасланы... правілы форуму

Камэнтары 1-14 (з 14)
Імя:: Гуманітарна зацікаўлены
07.01.2008 14:32

Ад пачатку знаёмства з Садоўскім быў проста ўлюбёны ў яго нязменную ахвоту "гаварыць разумна". Цяпер ужо трохі стаміўся. Ці ж раіць Пятру Вікенцеву, каб не ўжываў мудрагельстваў кшталту "імплікаваць дэмакратыю"?.. Слова "імплікаваць" не надта разумею (адпаведна, і адкідаю) нават у навуковым стылі... Ці ж раіць Садоўскаму часцей выказвацца "па-людску"?.. Не ведаю... Тым больш, што прасціня выказвання набывае нярэдка проста пачварныя формы. Тут побач ад Ігара Карнея даведаўся, што Яўген Крыжаноўскі зноў "на плыву" (ужыта нават без двухкосся)...


Імя:: Michal Zaleski Горад:: Mensk
07.01.2008 16:11

Навошта глядзець тэлевізар?


Імя:: П. Садоўскі Горад:: Менск
07.01.2008 17:32

Залескаму: Каб ведаць, на што нашыя падаткі трацяць. Гуманітарана зацікаўленаму: купіце слоўнік замежных словаў. І показку для Вас раскажу. Французскія акадэмікі ("неўміручыя") запыталі Гегеля: Ці ня можна сказаць тое, што Вы гаварылі прасьцей і па-французку? Ён адказаў: Не, толькі складана і па-нямецку. Канешне, я ня Гегель, а Вы - не французскі акадэмік. Аднак нешта ў гэтым жарце ёсьць сімпатычнае. Калі сур'ёзна, - Ваша праўда, трэба пісаць прасьцей. Але ж кожны выбірае свайго аўтара. Кожны аўтар арыентуецца на свайго чытача.


Імя:: Uladzimer Горад:: Mensk
07.01.2008 19:36

Цалкам згодзен са спадаром Садоўскім!


Імя:: Генадзь
08.01.2008 00:49

Паважаны Пятро Садоўскі! А як бы даслаць ліст менавіта Вам? Я не ўпэўнены, што тое, чым бы я жадаў падзяліцца, будзе вельмі цікава наведвальнікам сайта; акрамя таго, я "рускамоўны", і змяшчаць тут каментар на рускай мове, як мне здаецца, некалькі непаважліва...


Імя:: П.Садоўскі
08.01.2008 13:15

Генадзь, Вы можаце мне напісаць на адрас: psadouski@rambler.ru Чамусьці замест "at" ("сьлімак", ці па-руску "сабака") мой PC выдае гэтую загагуліну - "@". Чакаю Вашай пошты.


Імя:: сацыялягічна зацікаўлены
08.01.2008 13:31

"На жаль, анкету сацыёлягаў я ня бачыў, як дакладна там гучалі пытаньні ня ведаю". Вы Гуманітарна зацікаўленаму раіце купіць слоўнік замежных моваў. Дык я вам параю -- адкрыйце сайт НІСЭПД ды паглядзіце. І не пішыце, што "анкету ня бачыў", лепш трэба рыхтавацца падчас напісаньня блогаў Увогуле ж пафас аўтара антыРПЦ я разумею і падтрымліваю. Толькі адказ на пастаўленае пытаньне (Дык якой жа царкве давяраюць беларусы? Той, што абрабаваных пэнсіянэраў, чарнобыльцаў ды “аўганцаў”, што жывата свайго дзеля дзяржавы не бераглі, нават словам ня ўцешыла? Той, што...) гучыць так -- вось менавіта ТАКОЙ царкве нашы савецкія беларусы і давяраюць


Імя:: Пытаньне
08.01.2008 16:59

Розьніцы няма, давярае ці не народ царкве, якой царкве. Уплыў цэркваў на народ зьмяншаецца з ростам адукацыі і дабрабыту. Праблема ў тым, што ў беларусаў гістарычна склалася, што любая ўлада ня вартая даверу. Нават калі яна будзе дэмакратычная і свая, беларусы доўга яе будуць успрымаць як ворага. Вось гэта будзе абсурд сапраўдны. Немцы любяць сваю ўладу, таму яе маюць. Ці ня так, Пятро Вікеньцевіч?


Імя:: П.Садоўскі
09.01.2008 10:22

Чытачу з іменем "Пытаньне": У Вашым "пытаньні" ёсьць супярэчнасьці і спрэчныя зыходныя пункты. 1. Адукацыя не абавязкова сэкулярызуе чалавека. Людзі рознымі шляхаміпрыходзяць да веры. Здаецца, большасьць нобелеўскіх ляўрэатаў - вернікі. 2.Ва ўсіх краінах грамадзяне схільныя не давяраць уладзе: "Во яны там зьверху ...!". 3.У немцаў ёсьць канстытуцыйная апазыцыя. Ейная работа - крытыкаваць уладу. Апазыцыя увесь час гэта робіць.


Імя:: гуманітарна зацікаўлены
09.01.2008 10:49

Словарь иностранных слов (прабачце, што не беларускамоўны): ИМПЛИКАЦИЯ - логическая операция, образующая сложное высказывание из двух высказываний посредством логической связки, соответствующей союзу "если..., то". Усё роўна не разумею, што значыць "касцёл імплікуе дэмакратыю и талеранцыю"! P.S. І яшчэ пра "мудрагельствы" (пакуль такі не страціў надзеі трапіць у кола Вашых чытачоў, то рызыкую нешта раіць:). Лацінскае выслоўе credo quia absurdum, ідэнтыфікаванае Вамі як тэртуліянаўскае, не абавязкова атрыбутуецца Тэртуліяну. Мудрагельце асцярожна...


Імя:: П.Садоўскі
09.01.2008 13:48

Гуманітарна зацікаўленаму: Так і хочацца сказаць: Ах Вы, мой крытык ружовашчокі, цікаўцеся глыбей лінгвістыкай (яна ж таксама наледыць да гуманістыкі). Жанр маго дзёньніка - не лягічныя сафізмы. Я ўжываю слова "імплікаваць" у звычайным жанры дыскусійнай эсэістыкі. Паглядзіце звычайны слоўнік, напрыклад, ангельска-расейскі. Там вы знойдзеце, што implicate ў адным са значэньняў перакладаецца як "уключаць". Прычым у моўнай практыцы сустракаецца ўжываньне гэтага дзеяслова ў трывалым і залежным стане. Ва ўсіх эўрапейскіх мовах, што выкарыстоўваюць гэтае запазычаньне з лаціны. Можна сказаць: "Аўтар імплікаваў" і "Тут імплікавана". Што да Тэртуліяна. Тут ёсьць Ваша пэўная рацыя.Больш карэктна. відаць, было б сказаць:"якое звычайна прыпісваюць Тэртуліяну".Заружовашчокага не сярдуйце. Ня ведаю, хто Вы паводле адукацыі. На жаль, у лінгвістыцы, літаратуры, медыцыне і г. д. шмат хто лічыць сябе сьпецыялістам. Але і ў нас ёсьць свае "правілы гульні". З падзякай, што чытаеце.


Імя:: П.Садоўскі
09.01.2008 13:54

Генадзь, Ваш ліст я атрымў і прачытаў, але не магу адкрыць Ваш адрас. Вы нешта намудрылі. Пашліце мне проста ліст і напішыце: "Мой эл. адрас такі й такі...". Калі вы дазволіце, я прысьвячу вашаму лісту наступны запіс. Ён таго варты.


Імя:: П. Садоўскі
09.01.2008 17:38

“Гуманітарна зацікаўленаму”: Разумеючы, што Вы чалавек грунтоўны, адукаваны і не пазбаўлены таксама “мудрагелістасьці”, і, магчыма, зноў нешта напішаце на маю заўвагу, хацеў бы запабегчы Вашай ветлівасьці і добразычлівасьці: дні два я ня буду мець магчымасьці выходзіць на свабодаўскую старонку, таму дадам яшчэ тое-сёе да напісанага мною ў адказ на Вашу апошнюю заўвагу. Пэўна, варта нам закончыць гэтую пікіроўку. Наконт ужываньня запазычаных словаў. Я ня ведаю, ці чытаеце Вы эўрапейскую эсэістыку. Я чытаю, - і па-расейску і на іншых мовах. Больш па-нямецку. Мушу сказаць: запазычаньні ды інтэрнацыяналізмы – гэта і бяда, але і выратаваньне. Калі аўтар спадзяецца на дасьведчанага чытача, які можа зразумець разважаньні “па дыяганалі”, алюзіі (намёкі), ён часта не перакладае замежнае “рэлевантнае” слова, ставіць яго цалкам, утварае тэрміналягічныя рабочыя “эліпсы”, апускае дакладную атрыбуцыю (здаецца, Вы любіце гэтае слова) і г. д. Вярнуся да прыклада з той самай “імлікацыяй”, якая так далася Вам у знакі. Калі я пісаў, што “ каталіцкая царква … імплікуе талеранцыю і дэмакратыю”, я паводле прынцыпу сьцісканьня (у тэрміналёгіі занудлівай стылістыкі гэта яшчэ завуць “эліпсаваньнем”), меў на ўвазе, што ў тэкстах (казанях, службах, зрэшты і грамадзкіх учынках) яна разам са словам Хрыстовым (часта і на беларускай мове) нясе ў грамадства разам з тэалягічнымі ісьцінамі (імплікавана=у дадатак яшчэ) і каштоўнасьці грамадзянскай супольнасьці, бо талеранцыя ёсьць і падмурак дэмакратыі, калі права меншасьцяў паважаецца. Тут у мяне такі метанімічны рэй (шэраг): вучэньне Хрыста (Хрыстос) = вучэньне, распаўсюд вучэньня (Царква) = “Царква, акрамя вучэньня Хрыста, асновай якога зьяўляецца (і) цярпімасьць, нясе з сабою і глебу для дэмакратыі”. Падобна можна сказаць пра лютэранскую царкву, што яна “легітымізавала права права грамадзянаў на іншадумства і права дзяржавы абмяжоўваць царкву”. Гэта ў дапасаваньні да эўрапейскага папацэзарызму. У нас – цэзарапапізм. Ну што тут нясна? Паглядзіце, як Вы самі ўжылі слова “атрыбутаваць” ў дачыненьні да Тэртуліяна. Замежнае слова часта зацямняе (або размывае) адносіны паміж аб’ектам, суб’ектам і тым самым атрыбутам. Відаць, больш слушна было б напісаць: “Гэты крылаты выраз атрыбутуецца ня толькі як тэртуліянаўскі”. Або проста не па-вучонаму: яго звычайна прыпісваюць … З павагай


Імя:: гуманітарна зацікаўлены
09.01.2008 17:44

Прызнацца... я лінгвіст. То, значыць, касцёл "уключае" дэмакратыю і талеранцыю? Няхай так. Не ўпэўнены, зрэшты, што гэта прыклад дарэчнага карыстання беларускім словам, які дакляруеце. І яшчэ... паводле права ружовашчокага. У Вашым сказе, дзе Вы ўжылі ўсім вядомае няпершае значэнне ангел. implicate, ёсць дадатковыя дзеянні ("ставіцца" і "імплікаваць"), але няма асноўнага, як павінна б быць. Гэта дадаткова абцяжарвае разуменне.

Камэнтары 1-14 (з 14)
Падзяліся навіной:
Del.icio.us Google Bookmarks